Każdy z nas dziedziczy określoną grupę krwi. Ta grupa krwi to nic innego jak zestaw antygenów A, B bądź AB. Jeśli żaden z tych antygenów nie występuje, grupę krwi określa się jako 0.

U większości (ok. 85%) ludzi na powierzchni czerwonych krwinek występuje tzw. antygen D. Antygen D wykryto najpierw u małp Rhesus, stąd nazwa czynnik Rh. Krew osób, u których stwierdza się antygen D, określana jest jako Rh(+), kiedy go nie ma, mówi się o krwi Rh(-). Najczęściej diagnozowany rodzaj konfliktu serologicznego dotyczy właśnie antygenów Rh. O zestawieniu konfliktowym mówimy wtedy, gdy ciężarna ma grupę krwi Rh(-), a ojciec dziecka ma grupę Rh(+).

Czy zestawienie konfliktowe zawsze prowadzi do
konfliktu serologicznego?

Należy pamiętać, że samo zestawienie konfliktowe nie musi powodować konfliktu serologicznego. Szczególnie rzadko zdarza się to w pierwszej ciąży. Najczęstsza sytuacja, w której dochodzi do konfliktu serologicznego, to taka, kiedy ciężarna ma grupę Rh(-), tata Rh(+), a dziecko dziedziczy grupę krwi po ojcu. Przy zestawieniu konfliktowym dziecko nie musi jednak dziedziczyć grupy krwi po ojcu, a po matce, i właśnie wtedy konflikt serologiczny nie wystąpi.

Oczywiście należy przy tym wykluczyć również inne czynniki ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego. Takie czynniki to np. poronienia, usunięcie ciąży pozamacicznej czy zabiegi wewnątrzmaciczne.

Podsumowując – konflikt serologiczny:

  • Może wystąpić, jeśli na krwinkach płodu występują antygeny nieobecne na krwinkach matki (najczęściej dotyczy to antygenu Rh) przez co są odbierane jako „obce” i organizm matki wytwarza przeciwciała przeciwko tym antygenom. W wyniku działania tych przeciwciał może dojść do rozpadu krwinek płodu;
  • następuje w momencie, gdy krew dziecka przedostaje się do krwioobiegu matki (między innymi w trakcie porodu lub jeśli w ciąży występują krwawienia) – wówczas może dojść do immunizacji (wytworzenia przez matkę przeciwciał przeciwko krwinkom płodu), a następnie, jeśli przeciwciała przenikną przez łożysko do krwioobiegu płodu, dochodzi do niszczenia jego krwinek czerwonych;
  • jest groźny i może prowadzić do choroby hemolitycznej płodu i noworodka, ale wcześnie wykryty może być skutecznie leczony jeszcze w trakcie ciąży.