1. Czy zestawienie konfliktowe zawsze powoduje konflikt serologiczny?

    Zestawienie konfliktowe nie musi powodować konfliktu serologicznego. Konflikt serologiczny najczęściej powstaje u ciężarnych w obrębie grup krwi Rh. Jeśli matka ma grupę Rh(-), a ojciec dziecka ma grupę krwi Rh(+), to występuje między nimi tzw. zestawienie konfliktowe. Jeśli ich dziecko odziedziczy grupę krwi po matce – konflikt serologiczny w zakresie czynnika Rh nie wystąpi. Natomiast jeśli odziedziczy grupę krwi po ojcu (prawdopodobieństwo 50-60%), może dojść do konfliktu serologicznego.

  2. Co to jest konflikt serologiczny?

    Konflikt serologiczny powstaje w sytuacji, kiedy przy określonym zestawieniu grup krwi matki, ojca i dziecka oraz przecieku krwi płodu do krwioobiegu matki, dochodzi do wytworzenia przez matkę przeciwciał przeciwko krwinkom płodu „odbieranym” przez układ immunologiczny matki jako obce. Takie przeciwciała przechodzą przez łożysko i mogą niszczyć krwinki płodu. W wyniku konfliktu serologicznego może dojść do groźnej choroby hemolitycznej płodu i noworodka, przebiegającej z niedokrwistością. W przypadku konfliktu płytkowego, kiedy niszczone są płytki krwi płodu, konsekwencją konfliktu może być małopłytkowość i krwawienia u płodu i noworodka. Oczywiście, nie każda różnica w grupach krwi pomiędzy rodzicami a dzieckiem spowoduje konflikt serologiczny.

  3. Jakie badania powinna wykonać kobieta, aby sprawdzić, czy jest zagrożona ryzykiem wystąpienia konfliktu serologicznego?

    Po pierwsze, należy wykonać badanie grupy krwi. Badanie powinna wykonać matka, jak i ojciec – dzięki temu można sprawdzić, czy pomiędzy partnerami występuje tzw. zestawienie konfliktowe. Kolejnym badaniem jest odczyn Coombsa, który sprawdza, czy w organizmie matki znajdują się przeciwciała przeciwkrwinkowe groźne dla płodu. Te badania pozwolą ocenić ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego. Badanie grupy krwi i obecności przeciwciał wykonuje się rutynowo u każdej ciężarnej na początku ciąży.

  4. Czy konflikt serologiczny dotyczy tylko kobiet o grupie krwi Rh(-)?

    Najczęściej występuje konflikt serologiczny w zakresie antygenu Rh, który dotyczy kobiet o grupie krwi Rh(-), Istnieją jednak również inne rodzaje konfliktu np.: w obrębie głównych grup krwi (A, B, AB i 0), w układach takich jak Kell, Kidd, Duffy, a także dotyczący płytek krwi, które mogą dawać objawy o różnym nasileniu.

  5. Jakie jest ryzyko konfliktu serologicznego?

    Największe ryzyko występuje u kobiet, u których mogło dojść do immunizacji. Dotyczy to kobiet, które mają już poród za sobą, ale także tych, które poroniły, miały zabiegi wewnątrzmaciczne czy też były w ciąży pozamacicznej. Istnieje wiele czynników, które zwiększają ryzyko konfliktu serologicznego. Około 15% kobiet wytworzy przeciwciała po pierwszej ciąży, jeśli nie otrzymały profilaktycznej dawki immunoglobuliny anty-D.

  6. Jakie są konsekwencje wystąpienia konfliktu serologicznego?

    Konflikt serologiczny może mieć bardzo groźne konsekwencje dla płodu i noworodka. Wynikiem konfliktu serologicznego jest choroba hemolityczna. Objawia się ona niedokrwistością o różnym nasileniu, która może prowadzić do niewydolności krążenia i obrzęku płodu, a także żółtaczki hemolitycznej u noworodka.

  7. Czy podczas pierwszej ciąży jestem bezpieczna?

    Najczęściej, w ciąży fizjologicznej, jeśli nie występują czynniki ryzyka, takie jak krwawienia, zabiegi wewnątrzmaciczne, do immunizacji dochodzi dopiero podczas porodu. Wytworzone wówczas przeciwciała „nie zdążą” już uszkodzić krwinek dziecka. Dopiero podczas drugiej i kolejnej ciąży stanowią zagrożenie dla płodu. Jeśli jednak w ciąży występowały czynniki ryzyka wymienione powyżej, w przeszłości wystąpiły poronienia lub ciąża pozamaciczna, mogło dojść do immunizacji i wytworzenia przeciwciał, które będą stanowić zagrożenie w każdej kolejnej ciąży. Profilaktyczne podawanie preparatów immunoglobuliny anty-D ma za zadanie zapobiegać wytwarzaniu przeciwciał i działać protekcyjnie w kolejnych ciążach. Objawy konfliktu serologicznego w zakresie czynnika Rh występują w pierwszej ciąży bardzo rzadko, jednak inne rodzaje konfliktów (np. w zakresie grup głównych A, B, 0), mogą dawać objawy już w pierwszej ciąży.

  8. Czy immunoglobulinę anty-D przyjmuje się tylko po porodzie?

    Immunoglobulinę anty-D podaje się zarówno po porodzie, jak i w ramach profilaktyki w trakcie ciąży. Odpowiednie dawki podaje się w 28-30 tygodniu ciąży fizjologicznej u kobiet Rh(-), które nie wytworzyły przeciwciał, a także w przypadku wystąpienia czynników ryzyka, takich jak krwawienia, uraz brzucha, inwazyjna diagnostyka prenatalna lub inne zabiegi wewnątrzmaciczne. Immunoglobulinę podaje się także pacjentkom Rh(-) po poronieniu lub leczeniu ciąży pozamacicznej. Dawka immunoglobuliny jest zależna od wskazań i zaawansowania ciąży.